ယေန႔ကာလမွာ လူမႈဆက္သြယ္ေရးကြန္ယက္ေတြ (Social Networking Tools) ေတြ မိႈေပါက္သလို ေပါလာတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ RDF, OWL, XFN, FOAF စတဲ့ စတဲ့ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြမ်ားလာတာက လိုက္လို႔ေတာင္မမွီပါဘူး။ facebook Friendster MySpace တို႔ ေအာင္ျမင္လာတာ အင္အားၾကီးမားလြန္းတဲ့အတြက္ တစ္ခ်ဳိ႔က ဒါဟာ ၀ဗ္၃.၀ ပါလို႔ေတာင္ ေျပာၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ တစ္ခုေသာအရာလည္း တိုးပြားလာပါတယ္။ အဲ့ဒါဘာလည္းဆိုေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Data ေတြ ပါပဲ။ အခုဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္မွာ ဆယ္ခု အခုႏွစ္ဆယ္မက အဲ့လို နက္၀က္ခ္ေတြကို ဂြ်ိဳင္းထားတဲ့အတြက္ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ ကိုယ္စိတ္၀င္စားတဲ့ ဘာသာရပ္ေတြ၊ ရုပ္၀တၳဳေတြအေၾကာင္းလည္း အြန္လိုင္းေပၚေရာက္ကုန္ပါျပီ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္လည္း အခု အဲ့ဒါေတြကို စုျပီး စီးပြားေရး နည္းပညာကုမၸဏီေတြက ပိုက္ဆံရႏိုင္မဲ့ လူေတြရဲ႕ ဘ၀ကို ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္မဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြ ပစၥည္းေတြကို ထုတ္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္ထိ ေလာက္ေလာက္လားလား ေအာင္ျမင္တဲ့ ေငြ၀င္တဲ့ ေစ်းကြက္တစ္ခုမွ မရေသးပါဘူး။

မိုက္ခရိုေဆာ့္ဖ္လည္း ၾကိဳးစားခဲ့ပါ၏။ Yahoo လည္း ၾကံဆခဲ့ပါ၏။ Google လည္း တတ္ႏိုင္သေလာက္ လုပ္ခဲ့ဘူးပါ၏။ …. သူတို႔အားလံုးမွာ အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ အၾကံအစည္ေတြ အသီးအသီးရွိၾကပါတယ္။ အေကာင္းဆံုး ဒီကေန႔ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တဲ့ (အဲ့ဒီ အြန္လိုင္းကေဒတာေတြကို သံုးျပီးလုပ္တဲ့) ၀န္ေဆာင္မႈက Social Search လို႔ေခၚတဲ့ သင့္ရဲ႕ Search Results ေတြကို အရင္လို Index လုပ္ထားတဲ့ Record ေတြထဲက ရွာမဲ့အစား အဲ့ဒီ ေၾကာ္ျငာလင့္ခ္ေတြကို ထိုင္ၾကည့္ေနရမဲ့အစား၊ သင့္သူငယ္ခ်င္းေတြရဲ႕ အၾကိဳက္ေတြ၊ သူတို႔ရွာခဲ့ဘူးတဲ့အရာေတြ၊ recommend လုပ္တဲ့ အရာေတြကို အဓိကထားျပီး သင္လိုခ်င္တဲ့ Result ေတြကို ထုတ္ျပတဲ့ Search Methodology ပါ။ ဒါကဘာႏွင့္ အနီးဆံုးဥပမာေပးရမလဲဆိုရင္ ရုပ္ရွင္သြားၾကည့္တာႏွင့္တူပါတယ္။ သင္ရုပ္ရွင္သြားမၾကည့္ခင္ သူငယ္ခ်င္းေတြ ကို အရင္ေမးမယ္မဟုတ္လား၊ ဘယ္ကားေကာင္းမလဲလို႔။ အဲ့ဒီ analogy ကို သူတို႔က အြန္လိုင္းေပၚဆြဲတင္ဖို႔ ၾကိဳးစားတာပါ။ လြယ္တယ္ထင္ရေပမယ့္ အင္မတန္႔အင္မတန္ လက္၀င္တဲ့အလုပ္ပါ။ Demo 08 မွာ Delver လို႔ေခၚတဲ့ ကုမၸဏီက ဒါကို လုပ္ျပသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ ဆားဗစ္စ္ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းႏိုင္မလဲဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာပါ။

ဒီေန႔ အြန္လိုင္းရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ၾကီး Google က Social Graph API ဆိုတာကို ထုတ္လုိက္ပါတယ္။ သူတို႔ တစ္ခ်ိန္တံုးက ၀ဗ္ကို ၾကီးစိုးခဲ့သလို ဒါကိုလည္း ေမ်ွာ္လင့္ေနပါတယ္။ ဂူဂယ္က ၀ဗ္ကို Search လုပ္တာ Spiders/Crawlers ေတြ လႊတ္ျပီး အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ Data Mining ေတြ၊ Algorithm ေတြႏွင့္ ျပန္စီျပီး Index ၾကီးထားထားပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရွာတိုင္းေတြ႔ေနတာေပါ့။ အခုဒီ Social Graph API ကလည္းအဲ့လိုပဲ ၀ဗ္ကုိ Crawl လုပ္ပါမယ္။ လူေတြတစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ပတ္သက္မႈေတြကို လိုက္မွတ္မယ္။ ျပီးရင္ ေသခ်ာျပန္ျပီး ခ်ိတ္ဆက္မယ္။ ျပီးရင္ API ဆိုေတာ့ သင့္ကို အဲ့ဒီ ခ်ိတ္ဆက္ျပီးသား ေဒတာေတြကို JSON အေနႏွင့္ျပန္ေပးမယ္။ အဲ့ခါၾက ခင္ဗ်ားတို႔ ၾကိဳက္တဲ့ ေနရာမွာ သံုးလို႔ရျပီေပ့ါ။ Search မလား၊ ေၾကာ္ျငာေတြမွာလား၊ ေစ်း၀ယ္တဲ့ေနရာမွာလား စသျဖင့္ေပါ့။ ေတာ္ေတာ္ေတာ့ အဆင့္ျမင့္ပါသည္။

ျပီးခဲတ့ဲ့ေန႔က မိုက္ခရိုေဆာ့္ဖ္က Yahoo ကို၀ယ္မဲ့အေၾကာင္းေျပာခဲ့တယ္။ Yahoo ဟာ အြန္လိုင္း search ေတြ၊ အင္တာနက္ service ေတြရဲ႕ ဖခင္ၾကီးပါ။ သူ႔ဆီမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေဒတာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကုမၸဏီက သနားစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ အေျခအေနသိပ္မေကာင္းတဲ့အတြက္ ဘာမွ မယ္မယ္ရရမလုပ္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါကို မိုက္ခရိုေဆာ့္ဖ္လူလည္ကလည္း ျမင္ပါတယ္။ သူ Yahoo ကို ၀ယ္ခ်င္တဲ့အထဲမွာ ဒီအခ်က္လည္းပါပါတယ္။ ဒါႏွင့္ စကားမစပ္ အခု News Corp လည္း Yahoo! ကို ၀ယ္ဖို႔ ပရိုပို႔စ္လုပ္တယ္ဆိုပဲ။

ဘာပဲေျပာေျပာ ကြ်န္ေတာ္တို႕ကေတာ့ ဆားဗစ္စ္ေကာင္းေကာင္းေတြ သံုးရေတာ့မွာ ေသခ်ာပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ထဲမွာပဲ အႏၲရာယ္လည္း ရွိပါတယ္။ မသမာတဲ့လူေတြလက္ထဲမွာ ဒီ အခ်က္အလက္ေတြဟာ မေကာင္းမႈအကုန္လုပ္လိုက္လို႔ရပါတယ္။ Users ေတြရဲ႕ Security concerns ႏွင့္ benefits ေတြကို ထိန္းညိွေပးႏိုင္တဲ့ ကုမၸဏီက ေအာင္ျမင္ႏိုင္မွာပါ။